Wat kost draagmoederschap?
De kosten van draagmoederschap in het buitenland variëren van € 33.000 tot € 115.000 afhankelijk van het land, en sommige landen staan het alleen altruïstisch toe. Geen van deze kosten wordt vergoed: draagmoederschap is in Nederland niet bij wet geregeld en elke overeenkomst is nietig volgens de Nederlandse wet, die elke vorm van commerciële bemiddeling verbiedt.
| Draagmoederschap in Canada | € 60.000 |
| Draagmoederschap in Griekenland | € 70.000 |
| Draagmoederschap in Oekraïne | € 33.000 |
| Draagmoederschap in Albanië | € 35.000 |
| Draagmoederschap in de Verenigde Staten | € 115.000 |
| Draagmoederschap in Cyprus | € 65.000 |
| Draagmoederschap in Georgië | € 45.000 |
Bent u Nederlander en overweegt u draagmoederschap in het buitenland? Informeer dan bij uw zorgverzekeraar wat uw polis in uw situatie dekt.
Draagmoederschap begrijpen
Het gebruik van medisch geassisteerde voortplanting (MAV) is een oplossing als het onmogelijk is om natuurlijk een kind te krijgen. Als deze aanpak niet werkt, worden vaak twee wegen genoemd. De eerste is adoptie. Maar dat is een lang en slopend proces.
De tweede is draagmoederschap of GPA, overwogen door koppels die een biologisch kind willen. Draagmoederschap is in Nederland niet wettelijk geregeld; commerciële draagmoederschap en bemiddeling zijn verboden, en een overeenkomst gesloten in een land dat draagmoederschap toestaat blijft naar Nederlands recht nietig.
Het proces van draagmoederschap is echter moeilijk te realiseren. Een serieuze draagmoeder vinden is een echte lijdensweg. In Nederland is het optreden als tussenpersoon tussen wensouders en draagmoeder bij wet verboden, zelfs kosteloos.
Wat is draagmoederschap?
Definitie
Wat is draagmoederschap? Het maakt gebruik van technieken van medisch geassisteerde voortplanting of MAV, maar het Nederlandse recht erkent het niet als zodanig. Het principe bestaat erin een embryo in de baarmoeder van een vrouw te plaatsen. Het embryo is afkomstig van een in-vitrofertilisatie (IVF); in de traditionele vorm wordt de draagmoeder geïnsemineerd.
Maar er is een kanttekening. De persoon die het kind draagt, is niet de echte moeder. Ze is een draagmoeder. In landen die het toestaan, heeft zij in principe geen recht op het ongeboren kind; in Nederland is een dergelijke overeenkomst nietig. De draagmoeder draagt dus het kind van een paar dat wordt aangeduid als wensouders. Zij moet het kind bij de geboorte aan hen afstaan.
Draagmoederschap kan op twee manieren plaatsvinden. In het eerste geval is het embryo afkomstig van de gameten van de wensouders. De draagmoeder heeft dan geen genetische band met het kind. Zij draagt alleen de zwangerschap.
Maar het kan ook dat het embryo afkomstig is van de eicel van de draagmoeder en het sperma van de biologische vader of een andere man. Deze laatste wordt aangeduid als anonieme donor. Dat betekent dat zij de donor is, ofwel de biologische moeder van het kind.
De wet op draagmoederschap in Nederland
Nederland heeft geen specifieke wet die draagmoederschap regelt. Commercieel draagmoederschap is echter strafbaar op grond van artikel 151c van het Wetboek van Strafrecht, dat bemiddeling voor commercieel draagmoederschap verbiedt. Een draagmoederschapsovereenkomst is naar Nederlands recht nietig.
Deze Nederlandse wetgeving is gebaseerd op de principes van de onbeschikbaarheid van het menselijk lichaam en de staat van personen. Simpel gezegd verbiedt het om iemands lichaam te verhuren of te verkopen. Ook bepaalt het dat een kind niet het voorwerp van een verkoop mag zijn.
Artikel 151c van het Wetboek van Strafrecht straft bemiddeling tussen een paar dat een kind wil en een vrouw die bereid is het te dragen, ongeacht winstoogmerk: maximaal een jaar gevangenisstraf of een geldboete van de derde categorie. Bij beroep of gewoonte kan de straf worden verhoogd.
Als wensouders kiezen voor voortplantingstoerisme, is het terugbrengen van het kind naar Nederland een lijdensweg. Hetzelfde geldt voor de inschrijving van de geboorteakte in de registers van de burgerlijke stand.
Twee Nederlandse paren hebben dit probleem ondervonden. Ze stapten naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Deze paren kozen voor draagmoederschap om hun kinderwens te vervullen en gingen naar de Verenigde Staten.
Bij terugkeer in Nederland met hun dochters werd geweigerd de Amerikaanse geboorteakten in te schrijven in de Nederlandse burgerlijke stand. Deze kinderen waren verwekt met de gameten van de echtgenoot en de eicellen van een Amerikaanse donor.
De ouders klaagden over een schending van het recht van het kind en van het recht op eerbiediging van privé- en gezinsleven. Dit staat in artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde op 26 juni 2014 dat deze weigering het recht van de kinderen op eerbiediging van hun privéleven schond[3]. Nederland moest de erkenning van de afstamming van kinderen stapsgewijs aanpassen.
De wetgever bevestigde zijn standpunt met de Wet van 2 augustus 2021: de feiten vermeld in de buitenlandse geboorteakte worden voortaan beoordeeld naar Nederlands recht, waardoor de niet-biologische ouder is aangewezen op adoptie[1].
De Hoge Raad, in voltallige kamer op 3 juli 2026, verleende vervolgens exequatur aan buitenlandse vonnissen die de afstamming van kinderen geboren uit draagmoederschap vaststellen, zonder deze om te zetten in adoptie; het Nederlandse verbod bleef van kracht[4]. Nederland stond uiteindelijk de afgifte van een Nederlandse nationaliteitsverklaring aan deze baby’s toe, op voorwaarde dat er een afstammingsband met een Nederlander bestaat.
Over ethisch draagmoederschap
Het Ifop heeft van 10 tot 22 februari 2022 1.503 representatieve personen uit de Franse bevolking ondervraagd voor ADFH en TÊTU. In de context van de presidentsverkiezingen zei 75% van de ondervraagden voorstander te zijn van de legalisering van draagmoederschap voor heteroseksuele paren en 59% voor paren van hetzelfde geslacht[5].
Sommige mensen vragen om een wetsvoorstel voor “altruïstisch of ethisch draagmoederschap op medische indicatie”. Het principe is het toestaan van een draagmoeder als een vrouw geen kind kan dragen vanwege haar gezondheidstoestand of onvruchtbaarheid. Om elke vorm van commercieel draagmoederschap te voorkomen, moeten sperma- of eiceldonatie en de zwangerschap kosteloos zijn.
Maar ethisch draagmoederschap blijft een zeer gevoelig onderwerp van debat. Het Nationaal Raadgevend Comité voor Ethiek sprak zich in 2010 met grote meerderheid uit voor handhaving van het verbod[6]. Men mag niet vergeten dat de draagmoeder de baby aan de wensouders moet afstaan.
In sommige landen waar draagmoederschap al legaal is, staat de wet ook de vergoeding van de draagmoeder toe. Zo’n praktijk neigt echter naar de verkoop van het menselijk lichaam. Ook de psychosociale aspecten van de procedure worden in twijfel getrokken.
Er is een grote verscheidenheid in het juridische kader voor draagmoederschap. Maar voor het belang van het kind heeft de Europese Commissie op 7 december 2022 een verordeningsvoorstel ingediend. Het bepaalt dat een afstamming die in een lidstaat is erkend, in alle andere lidstaten wordt erkend, maar het is tot op heden niet aangenomen.
Voor wie is draagmoederschap bedoeld?
Draagmoederschap wordt in Nederland niet erkend als een methode van medisch geassisteerde voortplanting. Waar het is toegestaan, betreft het doorgaans:
- Bij een heteroseksueel paar dat geen kind kan verwekken vanwege onvruchtbaarheid of een ander gezondheidsprobleem,
- Bij een alleenstaande man of vrouw die ouder wil worden,
- Bij een homoseksueel paar dat een gezin wil stichten.
Hoe verloopt het proces van draagmoederschap?
Het hieronder beschreven verloop is wat wordt gerapporteerd in landen waar draagmoederschap is geregeld. Het heeft geen enkele geldigheid in Nederland, waar de overeenkomst nietig is en bemiddeling een misdrijf is.
Voorbereiding
In landen die het regelen, begint het traject met een consult bij een arts en jurist, waarbij de wensouders hun kinderwens toelichten.
Vervolgens wordt een overeenkomst opgesteld tussen de draagmoeder en de wensouders, volgens het recht van het betreffende land. In Nederland is deze overeenkomst nietig en heeft geen enkel gevolg[1].
Het dossier dat in het betreffende land wordt geëist, omvat medische onderzoeken en juridische documenten.
Als de wensmoeder haar eigen eicellen niet kan gebruiken, is eiceldonatie nodig. Daarna volgt de selectie van de draagmoeder. De medische en psychologische selectiecriteria verschillen per land.
De behandeling
Wanneer de voorbereidende fase correct is doorlopen, kan de medische behandeling beginnen. Eerst is er de embryovorming. Die gebeurt in het laboratorium. De draagmoeder moet regelmatig naar de kliniek voor een voorbereiding op de embryotransfer.
De transfer vindt plaats wanneer de omstandigheden gunstig zijn voor de implantatie. Een bloedonderzoek controleert vervolgens of er sprake is van zwangerschap. Als de test positief is, krijgt zij zwangerschapsbegeleiding.
De bevalling en de terugkeer naar huis
De toekomstige ouders kunnen de ontwikkeling van de zwangerschap volgen. Bij de bevalling worden zij onmiddellijk verwittigd. Het kind wordt volgens het recht van het geboorteland aan de wensouders overgedragen.
De geboorteakte wordt aan de wensouders overhandigd. Het is een van de documenten die nodig zijn bij het aanvragen van het paspoort van het kind. Het gezin kan terugkeren naar het land van herkomst. De inschrijving van de geboorteakte in de registers van de burgerlijke stand is in Nederland echter niet automatisch.
Welke landen staan draagmoederschap toe?
De Verenigde Staten en Canada staan draagmoederschap toe. De draagmoeder kan een vergoeding ontvangen in een deel van de Amerikaanse staten, terwijl Canada het verbiedt haar te betalen en alleen de terugbetaling van haar kosten toestaat[7]. De toegangsvoorwaarden tot deze voortplantingstechniek verschillen per Amerikaanse staat.
Oekraïne en Mexico stellen het volgens beschikbare bronnen ook open voor buitenlandse ingezetenen. Rusland heeft die toegang voor buitenlanders eind 2022 gesloten. Elke deelstaat heeft daar zijn eigen familierecht, en de voorwaarden voor buitenlandse ingezetenen verschillen per deelstaat.
Binnen de Europese Unie voorzien slechts vier staten het in hun wet, altijd altruïstisch en nooit commercieel[8]. Nederland, België en Denemarken regelen het niet. Buiten de Unie houdt geen enkele institutionele bron de lijst bij van landen die het toestaan, en het kader verandert snel:
- Griekenland: altruïstisch draagmoederschap toegestaan, wetten 3089/2002 en 3305/2005[8];
- Cyprus: toegestaan op altruïstische basis, wet van 2015 op medisch geassisteerde voortplanting, artikelen 22 tot 27[8];
- Portugal: voorzien door wet 90/2021, van kracht sinds 1 januari 2022, maar de uitvoeringsbesluiten ontbraken begin 2024 nog[8];
- Ierland: geregeld door de Health (Assisted Human Reproduction) Act 2024, waarvan de bepalingen over draagmoederschap nog niet in werking waren getreden[8];
- Armenië, Albanië, Georgië, Australië en Nieuw-Zeeland worden vaak genoemd als landen die het toestaan, zonder dat een Franse of Europese institutionele bron dit op de datum van deze pagina kan verifiëren.
Wat kost draagmoederschap in het buitenland?
Draagmoederschap kost tussen € 33.000 en € 115.000, afhankelijk van het land in de tabel. Maar alles hangt af van het land waar het proces plaatsvindt. In Griekenland, Cyprus en Canada is alleen altruïstisch draagmoederschap toegestaan: de draagmoeder wordt daar niet vergoed boven haar kosten[7][8].
Is het altruïstisch? Moet de draagmoeder worden vergoed? Vergoedt het lokale openbare gezondheidssysteem de kosten van medische zorg in verband met de zwangerschap? Al deze details worden meegenomen in de berekening.
FAQ - Veelgestelde Vragen
Wat zijn de risico’s van draagmoederschap?
De referentiestudie meldt bij draagmoeders zwangerschapshypertensie in 3,2% tot 10% van de gevallen en een placenta praevia of retroplacentair hematoom in 4,9%[9]. De auteurs wijzen op ernstige methodologische beperkingen.
Mag de draagmoeder het kind houden?
Dat hangt af van de regelgeving in de gekozen bestemming. In sommige landen heeft de draagmoeder een herroepingsrecht. In Nederland is de overeenkomst van rechtswege nietig en heeft geen enkel gevolg, ongeacht de wil van de partijen.
Hoe zeker zijn we over de gezondheid van het kind?
De selectiecriteria voor draagmoeders en donoren verschillen per land. Geen enkele studie betrof op de datum van de referentiestudie kinderen geboren uit grensoverschrijdend draagmoederschap[9]: hun toekomst is niet gedocumenteerd.
Hoe verloopt de terugkeer naar huis?
De geboorteakte wordt opgemaakt in het geboorteland, en de inschrijving in Nederland is niet automatisch. Sinds 2021 was de niet-biologische ouder aangewezen op adoptie; in 2026 heeft de Hoge Raad het exequatur van een buitenlands afstammingsvonnis aanvaard[4].
Wordt draagmoederschap vergoed?
Draagmoederschap is in Nederland niet wettelijk geregeld en commerciële draagmoederschap is strafbaar. De Nederlandse zorgverzekering vergoedt geen kosten in verband met draagmoederschap in het buitenland. De wensouders moeten alle kosten zelf dragen.
Moet je getrouwd zijn om draagmoederschap te overwegen?
De toegangsvoorwaarden verschillen per land: sommige beperken het tot gehuwde paren, andere stellen het open voor ongehuwde paren of alleenstaanden. In Nederland rijst de vraag niet, aangezien de overeenkomst nietig is, ongeacht de aanvrager.
Bronnen & Referenties
- Vie-publique (DILA). Gestation pour autrui (GPA) : quelles sont les évolutions du droit ? Mis à jour le 13 juillet 2026. Consulter la source
- Sénat. Détraigne Y, Tasca C. Défendre les principes, veiller à l’intérêt des enfants. Rapport d’information n° 409 (2015-2016), 17 février 2016. Consulter la source
- Cour européenne des droits de l’homme. Fiche thématique - Gestation pour autrui. 2023. Consulter la source
- Cour de cassation, assemblée plénière. Arrêt du 3 juillet 2026, pourvoi n° 24-50.028, publié au bulletin. 2026. Consulter la source
- Ifop pour l’ADFH et TÊTU. La position de l’opinion publique sur la GPA et les questions LGBT dans la campagne présidentielle. Enquête menée du 10 au 22 février 2022 auprès de 1 503 personnes. Consulter la source
- Comité consultatif national d’éthique. Avis n° 110, Problèmes éthiques soulevés par la gestation pour autrui. 1er avril 2010. Consulter la source
- Santé Canada. Prohibitions related to Surrogacy, Loi sur la procréation assistée. 2024. Consulter la source
- Parlement européen, EPRS. Surrogacy: the legal situation in the EU. Briefing PE 769.508, février 2025. Consulter la source
- Söderström-Anttila V, Wennerholm UB, Loft A, et al. Surrogacy: outcomes for surrogate mothers, children and the resulting families, a systematic review. Hum Reprod Update. 2016;22(2):260-276. Consulter la source
